Sjoemelsigaret blijft voorlopig bestaan

14 oktober 2026

De meetmethode waarmee de teer-, nicotine- en koolmonoxide-uitstoot van filtersigaretten wordt gemeten hoeft voorlopig niet aangepast. Dat is het eindoordeel in de handhavingszaak die RPJ in 2018 begon. Het is nu aan de Europese Commissie om verandering in de huidige praktijk te brengen.

De sjoemelsigaret mag voorlopig blijven. Dat is de definitieve uitslag van de handhavingszaak die Rookpreventie Jeugd (RPJ) in 2018 is begonnen. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) stelt in zijn vonnis van gisteren dat de maximumemissieniveaus van teer, nicotine en koolmonoxide uit filtersigaretten moeten worden gemeten volgens de ISO-methoden die in de EU-Tabaksproductenrichtlijn (TPD) worden voorgeschreven.

‘Niet onverwacht, toch teleurstellend’

“Na het arrest van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg van 21 april van dit jaar, komt dit vonnis niet onverwacht”, reageert Wanda de Kanter, voorzitter van RPJ. “Maar het is zeer teleurstellend dat deze zaak uiteindelijk is gestrand op een juridisch detail, terwijl de inhoudelijke beoordeling van onze vraag achterwege is gebleven. De tabaksfabrikanten kunnen door blijven gaan met hun sjoemelpraktijken, waardoor filtersigaretten zowel verslavender als schadelijker voor de gezondheid zijn dan de Europese regelgeving toestaat. Het RIVM heeft dat in het kader van deze procedure onomstotelijk vastgesteld.”

Weeffout in EU-wetgeving

In de Europese wetgeving over de maximumemissieniveaus zit een weeffout, doordat daarin een meetmethode wordt voorgeschreven die de tabaksfabrikanten in staat stelt om de metingen te beïnvloeden. Enerzijds worden in de TPD maximumemissieniveaus van 10 mg teer, 1 mg nicotine en 10 mg koolmonoxide gesteld. Dit met de kennelijke bedoeling om iets van bescherming te bieden voor de gezondheid van rokers.

Gaatjes in filter beïnvloeden meting

Anderzijds wordt voor het vaststellen van de emissiewaarden de ISO-methode voorgeschreven, die grotendeels door de tabaksindustrie zelf is ontworpen. De ISO-methode stelt de tabaksfabrikanten in staat om de uitkomsten te beïnvloeden door minuscule gaatjes in de filters van sigaretten te prikken. Bij de meting komt door die gaatjes lucht die zich mengt met de rook, waardoor de metingen lager uitvallen. Rokers dekken de gaatjes af met vingers en lippen en krijgen daardoor meer dan de toegestane hoeveelheden van de schadelijke uitstoot binnen.

Hof en Rechtbank gaven RPJ gelijk

Aanvankelijk gaven het Europees Hof van Justitie en vervolgens de Rechtbank in Rotterdam Rookpreventie gelijk. De NVWA kreeg de opdracht om handhavend op te treden tegen sigaretten die niet aan de emissienormen voldeden. In de praktijk alle filtersigaretten.

ISO-normen nooit gepubliceerd

De NVWA en het ministerie van VWS gingen echter in hoger beroep tegen deze uitspraak, ook al willen beide hetzelfde bereiken als RPJ. Het CBb wendde zich voor een tweede keer in deze zaak tot het Europees Hof. In de eerste zaak bij het Hof was aangevoerd dat de ISO-normen nooit zijn gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Burgers kunnen de inhoud van de ISO-normen daardoor niet kennen. Zij hebben feitelijk alleen te maken met de 10-1-10 emissienorm en kunnen eisen dat die met een deugdelijke meetmethode wordt gehandhaafd.

Juridische haarkloverij

Het Europees Hof stelde nu echter dat RPJ in het kader van deze procedure in de bibliotheek van het norminstituut wel kennis had genomen van de bewuste ISO-normen. En daarmee zou RPJ zogezegd het recht hebben verspeeld om een andere, deugdelijke meetmethode te eisen. Een juridische haarkloverij, die de inhoudelijk kern van de zaak verder ongemoeid laat.

Europese Commissie is aan zet

De zaak van RPJ is nu ten einde. Positief is wellicht dat de zaak de schijnwerpers heeft gericht op een tegenspraak in de Europese wetgeving op dit punt. De Europese Commissie kreeg bij de mondelinge behandeling van de zaak bij het Europees Hof al een aansporing van de vicepresident van het Hof om hier iets aan te doen. Of de Europese Commissie zich die oproep aantrekt zal blijken als zij eind dit jaar haar voorstel voor herziening van de Tabaksproductenrichtlijn presenteert. En anders is er altijd nog de mogelijkheid dat iemand die de ISO-normen niet heeft ingezien een eigen zaak begint.

Bekijk de complete procedure in het Dossier Rechtszaken.

ISO-methode | TNCO | sigarettenfilter | sjoemelsigaret | rechtszaak